Mkojo kutoka wenyewe

Maelezo ya jumla

Mkojo huzuiwa na misuli ya mlango wa kibofu na misuli ya sakafu ya nyonga (pelvic floor). Udhaifu wa misuli hii, kibofu kubana bila mpangilio, au kibofu kushindwa kutoa mkojo vyote vinaweza kuleta mkojo kuvuja.

Wengi huona aibu kusema, lakini ni tatizo la kawaida, hasa kwa wanawake waliojifungua na wazee – na linatibika.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Stress – unakohoa, kupiga chafya, kucheka, kuruka au kunyanyua; wanawake waliojifungua, komahedhi, uzito mkubwa; wanaume baada ya upasuaji wa tezi dume.

• Urge – hamu ya ghafla, mkojo hutoka kabla ya kufika chooni; soma Kukojoa kwa shuruti.

• Mchanganyiko – stress na urge.

• Overflow – mkojo hutoka kidogo kidogo kwa sababu kibofu kimejaa na hakitoki; tezi dume, mrija wa mkojo kusinyaa, kisukari, neva.

• Mfululizo mchana na usiku, tangu kujifungua kwa uchungu mrefu – fistula (VVF); inatibika kwa upasuaji bure.

• Functional – mzee hawezi kufika chooni kwa wakati (miguu, akili).

Visababishi

• Kujifungua – hasa uchungu mrefu, watoto wakubwa, vifaa.

• Komahedhi – homoni kupungua.

• Uzito mkubwa.

• Kikohozi cha muda mrefu.

• Choo kigumu.

• Tezi dume na upasuaji wake.

• UTI.

• Kibofu nyeti.

• Neva – kiharusi, uti wa mgongo, mgongo wazi, kisukari, diski.

• Fistula baada ya uzazi pingamizi au upasuaji.

• Dawa – za kutoa maji, za usingizi.

• Pombe na kafeini.

• Shida ya akili kwa wazee.

Dalili zinazoambatana

• Ngozi ya sehemu za siri kuwasha na vidonda – mkojo.

• Harufu ya mkojo.

• Kukojoa mara kwa mara.

• Mkojo dhaifu – overflow.

• Kujitenga na watu kwa aibu.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Mkojo kutoka ghafla pamoja na udhaifu wa miguu, ganzi ya matako au kushindwa kudhibiti choo – neva kubanwa; soma Maumivu ya kiuno.

• Kushindwa kukojoa, tumbo la chini kujaa na kuuma, mkojo kuvuja kidogo kidogo.

• Homa na maumivu ya kiuno.

Mwanamke anayevuja mkojo mfululizo tangu kujifungua – fistula inatibika kwa upasuaji, mara nyingi bure (kwa mfano CCBRT). Usikae kimya.

Vipimo

• Historia na shajara ya kukojoa.

• Kipimo cha mkojo.

• Uchunguzi wa nyonga – kukohoa ukiwa umejaa mkojo.

• Ultrasound – mkojo unaobaki baada ya kukojoa.

• Sukari.

• Urodynamics – kwa wachache.

• Kipimo cha rangi (dye test) – fistula.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Mazoezi ya misuli ya nyonga (Kegel) – msingi kwa stress; angalau miezi 3.

• Mazoezi ya kibofu – kwa urge.

• Kupunguza uzito, kutibu kikohozi na choo kigumu.

• Punguza kafeini na pombe.

• Dawa – za kibofu nyeti; za tezi dume.

• Upasuaji – kwa stress isiyopona (sling), fistula, tezi dume.

• Katheta – kwa overflow isiyotibika.

• Usafi – pedi za mkojo, kubadilisha mara kwa mara, mafuta ya kulinda ngozi.

Kinga

• Fanya mazoezi ya Kegel, hasa ujauzitoni na baada ya kujifungua.

• Hudhuria kliniki ya ujauzito na jifungulie kituoni – kuzuia uzazi pingamizi na fistula.

• Dumisha uzito.

• Zuia choo kigumu.

• Acha sigara – kikohozi.

Lini umwone daktari

• Mkojo kuvuja kwa namna yoyote inayokusumbua.

• Kuvuja kunakoongezeka.

• Kuvuja mfululizo.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara