Sikio kulia au kupiga kelele (tinnitus)

Sikio kulia (tinnitus) ni kusikia mlio, mvumo, filimbi au kelele bila sauti ya nje. Mara nyingi husababishwa na usikivu kupungua kwa umri au kelele kubwa, nta iliyoziba sikio, maambukizi ya sikio, msongo na baadhi ya dawa (aspirin kwa wingi, quinine, baadhi ya antibiotiki). Kelele ya sikio moja tu, inayodunda pamoja na mapigo ya moyo, au pamoja na kizunguzungu na kupoteza usikivu ghafla inahitaji uchunguzi wa haraka.

Kelele hizi hutoka ndani ya mfumo wa kusikia – mara nyingi seli za sikio la ndani zilizoharibika hutuma ishara za uongo kwa ubongo. Watu wengi hupata kelele kwa muda mfupi baada ya muziki mkubwa – ni kawaida ikiisha ndani ya siku 1 hadi 2.

Tinnitus si ugonjwa bali dalili. Kwa wengi haina hatari, lakini inaweza kuathiri usingizi na hisia.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Masikio yote mawili, taratibu, mtu mzima au aliyekaa kwenye kelele – usikivu kupungua.

• Sikio moja kuziba na kulia, baada ya kuchokonoa au kuogelea – nta au maambukizi ya mfereji wa nje.

• Pamoja na maumivu na usaha – sikio la kati; soma Sikio kutoa usaha.

• Pamoja na kizunguzungu cha kuzunguka kwa saa na usikivu kupungua – ugonjwa wa Ménière.

• Kunadunda kama mapigo ya moyo – mishipa ya damu, shinikizo, upungufu wa damu – chunguza.

• Sikio moja tu, usikivu wa sikio hilo kupungua taratibu – uvimbe wa neva ya kusikia (adimu) – MRI.

• Tangu kuanza dawa – quinine, aspirin nyingi, baadhi ya antibiotiki na diuretiki.

Visababishi

• Usikivu kupungua kwa umri.

• Kelele kubwa – muziki, mashine, risasi, spika za masikioni.

• Nta iliyoziba.

• Maambukizi ya sikio.

• Dawa – quinine, aspirin kwa wingi, gentamicin, furosemide kwa wingi, baadhi ya dawa za saratani.

• Msongo, wasiwasi, kukosa usingizi.

• Shinikizo la juu la damu, upungufu wa damu.

• Ménière.

• Matatizo ya kiungo cha taya.

• Majeraha ya kichwa.

• Uvimbe wa neva ya kusikia – adimu.

Dalili zinazoambatana

• Usikivu kupungua.

• Kizunguzungu – soma pia BPPV.

• Sikio kuziba au kujaa.

• Maumivu ya sikio na usaha.

• Kukosa usingizi, msongo.

Dalili za hatari

Onana na daktari mapema, au nenda hospitali, ukiwa na:

• Kupoteza usikivu ghafla katika sikio moja – ndani ya saa 24 hadi 72 (matibabu ya mapema husaidia).

• Kelele pamoja na udhaifu wa uso, kizunguzungu kikali, kuona mara mbili.

• Kelele baada ya kuumia kichwa.

• Maumivu makali ya sikio na homa.

Vipimo

• Kuangalia sikio – nta, maambukizi.

• Kipimo cha usikivu (audiometry).

• Shinikizo la damu, kipimo cha damu.

• MRI – kelele ya sikio moja au usikivu usiolingana.

• Kupitia dawa unazotumia.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Kutibu chanzo – kuondoa nta (na mtoa huduma), kutibu maambukizi, kubadilisha dawa.

• Usikivu kupungua – kifaa cha kusikia mara nyingi hupunguza kelele.

• Sauti ya nyuma – redio ndogo, feni au sauti za asili usiku husaidia kulala.

• Kudhibiti msongo – ushauri, CBT kwa tinnitus.

• Usichokonoe sikio kwa vijiti, pini au mafuta.

• Hakuna kidonge kilichothibitishwa kuondoa tinnitus – epuka matapeli.

Kinga

• Linda masikio – punguza sauti ya spika za masikioni (chini ya nusu, si zaidi ya saa 1 mfululizo); vaa kinga ya masikio kazini kwenye kelele.

• Usichokonoe masikio.

• Dhibiti shinikizo la damu.

• Tumia dawa kwa ushauri.

Lini umwone daktari

• Kelele inayodumu zaidi ya wiki 1 hadi 2.

• Kelele ya sikio moja.

• Kelele inayoathiri usingizi au kazi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara