Kupungua uzito bila kukusudia

Maelezo ya jumla

Kupungua uzito ukifanya diet au mazoezi ni jambo la kawaida. Kupungua uzito bila kukusudia ni pale uzito unaposhuka bila kujaribu – nguo zinakuwa kubwa, watu wanakuambia umepungua. Kwa mtu wa kilo 60, kupungua kilo 3 au zaidi ndani ya miezi 6 ni muhimu.

Pima uzito wako mara kwa mara ili uweze kugundua mabadiliko mapema.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Ukila kawaida au zaidi lakini unapungua – kisukari, tezi ya shingo kufanya kazi kupita kiasi, minyoo, chakula kutofyonzwa.

• Kukosa hamu ya kula – TB, VVU, saratani, huzuni, magonjwa ya ini, figo na moyo.

• Kushindwa kula – vidonda vya mdomo, kumeza kwa shida, maumivu ya tumbo.

• Kwa wazee – meno, upweke, shida ya akili, dawa.

Visababishi

• Kifua kikuu (TB).

• VVU.

• Kisukari kisichodhibitiwa.

• Tezi ya shingo kufanya kazi kupita kiasi – soma Goita.

• Saratani – umio, tumbo, ini, damu.

• Minyoo na maambukizi ya utumbo ya muda mrefu.

• Vidonda vya tumbo, kuharisha kwa muda mrefu, chakula kutofyonzwa.

• Huzuni, wasiwasi, matatizo ya kula (anorexia).

• Magonjwa ya muda mrefu ya moyo, mapafu (COPD), figo, ini.

• Tezi za adrenali kushindwa.

• Pombe na dawa za kulevya.

• Kukosa chakula cha kutosha.

• Matatizo ya meno na kumeza.

Dalili zinazoambatana

• Homa, jasho usiku, kikohozi kisichokata – TB.

• Kiu, kukojoa sana – kisukari.

• Mapigo ya moyo kwenda kasi, jasho, joto, kuharisha – tezi ya shingo.

• Kumeza kwa shida – umio.

• Uchovu.

• Mitoki kuvimba.

• Kuharisha kwa muda mrefu, fangasi mdomoni – VVU.

Dalili za hatari

Onana na daktari mapema ukiwa na kupungua uzito pamoja na:

• Homa, jasho usiku, kikohozi.

• Damu kwenye choo, kutapika damu, kumeza kwa shida.

• Uvimbe mahali popote mwilini.

• Kiu kali na kukojoa sana.

• Kuharisha kwa muda mrefu.

• Huzuni na mawazo ya kujiua.

Vipimo

• Kupima uzito na kulinganisha na wa zamani.

• Kipimo kamili cha damu, sukari, tezi ya shingo, figo, ini.

• VVU.

• Kipimo cha TB na X-ray ya kifua.

• Kipimo cha kinyesi.

• Ultrasound ya tumbo.

• Endoskopia au kolonoskopia – kwa dalili za tumbo.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Kutibu chanzo – dawa za TB, dawa za VVU, kudhibiti kisukari, matibabu ya tezi ya shingo, dawa za minyoo, matibabu ya saratani.

• Lishe – milo midogo ya mara kwa mara yenye nguvu na protini; virutubisho kwa wenye utapiamlo.

• Huzuni – ushauri na dawa.

• Meno na kumeza – kutibu.

Kinga

• Pima uzito wako mara kwa mara.

• Pima VVU na sukari mara kwa mara.

• Kula mlo kamili.

• Pata dawa za minyoo.

• Acha sigara na punguza pombe.

Lini umwone daktari

• Kupungua zaidi ya kilo 3 hadi 5 bila kujua sababu.

• Kupungua uzito kunakoendelea.

• Kukosa hamu ya kula kwa zaidi ya wiki 2.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara