Njia ya haja kubwa kutoa usaha

Maelezo ya jumla

Usaha ni majimaji mazito ya njano, kijani au meupe yanayotokea penye maambukizi. Unaweza kuuona kwenye chupi, karatasi ya chooni au ukijisafisha, ukitoka kwenye mlango wa njia ya haja kubwa au kwenye kitundu kidogo kwenye ngozi pembeni yake.

Hii ni dalili, si ugonjwa mmoja. Kujua usaha unatoka wapi – ndani ya njia yenyewe au kwenye ngozi pembeni – husaidia kujua chanzo.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Usaha kutoka kitundu kidogo kwenye ngozi pembeni ya mlango, unaojirudia kwa wiki au miezi – fistula.

• Usaha mwingi ghafla baada ya uvimbe unaouma kupasuka, kisha maumivu kupungua – jipu limepasuka.

• Usaha au kamasi kutoka ndani pamoja na kinyesi, maumivu na hamu ya kujisaidia mara kwa mara – proktaitisi au maambukizi ya zinaa.

• Majimaji madogo na muwasho bila maumivu – bawasiri, fangasi au usafi.

Visababishi

• Jipu la njia ya haja kubwa lililopasuka.

• Fistula ya njia ya haja kubwa (fistula-in-ano) – mara nyingi baada ya jipu; tundu linabaki likitoa usaha mara kwa mara.

• Proktaitisi – uvimbe wa ndani ya puru.

• Maambukizi ya zinaa – kisonono, klamidia; soma Magonjwa ya zinaa.

• Ugonjwa wa Crohn – fistula nyingi na jipu linalojirudia.

• Hidradenaitisi supurativa – majipu ya ngozi ya kinena na makalio.

• Jipu la nywele (pilonidal) juu ya makalio.

• Majipu ya ngozi.

• Kifua kikuu na VVU – fistula zisizopona.

• Kwa wanawake: fistula kati ya puru na uke – kinyesi au gesi kutoka ukeni.

Dalili zinazoambatana

• Maumivu, hasa ukikaa au ukijisaidia.

• Uvimbe au kinundu pembeni ya mlango.

• Muwasho na ngozi kuwashwa na majimaji.

• Homa – jipu jipya.

• Damu kidogo.

• Kuharisha, maumivu ya tumbo, kupungua uzito – ugonjwa wa Crohn.

Dalili za hatari

Nenda hospitali haraka ukiwa na:

• Homa na uvimbe mwekundu unaouma sana.

• Maumivu makali yanayoongezeka.

• Kisukari au VVU na dalili za maambukizi.

• Kinyesi au gesi kutoka ukeni.

• Kushindwa kukojoa kwa sababu ya maumivu.

Vipimo

• Uchunguzi wa eneo – kitundu cha fistula mara nyingi huonekana.

• Uchunguzi kwa kidole na proctoscopy.

• MRI ya nyonga au ultrasound ya ndani – kufuatilia njia ya fistula kabla ya upasuaji.

• Vipimo vya magonjwa ya zinaa, VVU, sukari.

• Kolonoskopia – kwa shaka ya Crohn au fistula nyingi.

• Kipande cha nyama – kwa fistula isiyopona, kuondoa TB au saratani.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Jipu – kutoa usaha kwa upasuaji mdogo.

• Fistula – kwa mujibu wa STG 2026, tiba kamili ni upasuaji (kufungua njia ya fistula, kuweka uzi maalum – seton, au mbinu nyingine). Antibiotiki hutibu tu maambukizi yanayoambatana; haziponyeshi fistula.

• Proktaitisi na maambukizi ya zinaa – dawa kulingana na chanzo; mwenzi pia atibiwe.

• Crohn, TB, VVU – matibabu ya ugonjwa wenyewe.

Huduma ya nyumbani

• Sitz bath – kukaa kwenye maji ya uvuguvugu mara 2 hadi 3 kwa siku.

• Weka eneo safi na kavu; tumia pedi ndogo ya pamba kunyonya majimaji.

• Lainisha choo.

• Usibonyeze au kufinya uvimbe.

Kinga

• Tibu jipu mapema kwa kutoa usaha.

• Zuia choo kigumu na kuharisha.

• Ngono salama na kondomu.

• Dhibiti kisukari.

Lini umwone daktari

• Usaha au majimaji yanayojirudia kwa zaidi ya wiki 1 hadi 2.

• Kitundu kwenye ngozi kisichopona.

• Jipu linalojirudia mahali palepale.

• Usaha pamoja na kuharisha kwa muda mrefu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara