Muwasho wa ngozi kwa mwenye VVU

Muwasho wa ngozi ni malalamiko ya kawaida kwa watu wanaoishi na VVU, hasa kinga ikiwa chini (CD4 chini ya 200). Visababishi vikuu ni vipele vya muwasho vya VVU (PPE), folikulaitisi ya eosinofili, ngozi kavu, skabizi, fangasi, mzio wa dawa (hasa cotrimoxazole na nevirapine) na mara chache ini au figo. Dawa za VVU (ARV) zinazomezwa kila siku huinua kinga na kupunguza muwasho kwa wengi. Muwasho pamoja na vipele vilivyoenea, homa, vidonda mdomoni au macho mekundu baada ya kuanza dawa mpya ni dharura.

VVU hushusha kinga ya mwili na kubadilisha jinsi ngozi inavyoitikia vijidudu, kuumwa na wadudu na dawa. Ndiyo maana muwasho na vipele hutokea kwa zaidi ya nusu ya watu wenye VVU wakati fulani.

Muwasho unaweza kuwa dalili ya kwanza inayomfanya mtu apime VVU. Kwa vipele vinavyoonekana soma Vipele kwa mwenye VVU.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Vipele vidogo vigumu vinavyowasha sana mikononi na miguuni, vinaacha madoa meusi – PPE.

• Vipele vidogo vyenye usaha juu ya kifua, mgongo, uso, vinawasha sana – folikulaitisi ya eosinofili.

• Ngozi kavu yenye magamba, miguuni zaidi – ukavu.

• Kuwasha usiku kati ya vidole, wanafamilia pia – skabizi; kwa kinga ya chini sana – skabizi yenye ukoko mzito (crusted).

• Mabaka ya duara – fangasi.

• Vipele vingi vyekundu wiki 1 hadi 3 baada ya kuanza dawa – mzio wa dawa.

• Muwasho wiki chache baada ya kuanza ARV, vipele vya zamani kuzidi – kinga kurudi (IRIS); kwa kawaida hupungua.

Visababishi

• Kinga ya chini – CD4 chini ya 200.

• PPE na folikulaitisi ya eosinofili.

• Ngozi kavu.

• Skabizi.

• Fangasi.

• Mzio wa dawa – cotrimoxazole, nevirapine, efavirenz, abacavir, dawa za TB.

• Seborrhoeic dermatitis (mba kali).

• Psoriasis kali.

• Ini na figo.

• Kuumwa na wadudu – kuwasha kupita kiasi.

Dalili zinazoambatana

• Vipele, madoa meusi kwenye miguu na mikono.

• Fangasi wa mdomoni.

• Mitoki kuvimba.

• Kupungua uzito, homa – kinga kushuka.

• Mba kichwani na usoni – soma Kuwashwa ngozi ya kichwa.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Vipele vilivyoenea pamoja na homa, baada ya kuanza dawa mpya.

• Malengelenge, ngozi kubanduka, vidonda mdomoni au macho mekundu.

• Macho njano na kutapika – ini.

• Vipele vyenye usaha vilivyoenea na homa.

Vipimo

• Kipimo cha VVU – kama hujapima.

• CD4 na kiwango cha virusi (viral load).

• Kukwangua ngozi – fangasi, skabizi.

• Biopsy ya ngozi – kwa wachache.

• Vipimo vya ini na figo.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Dawa za VVU (ARV) kila siku – msingi; kinga ikiinuka, muwasho mwingi hupungua ndani ya miezi.

• Vilainishi kila siku, sabuni laini.

• Antihistamines kwa kuwasha, kwa ushauri.

• Steroid ya ngozi – kwa PPE na folikulaitisi, kwa ushauri.

• Skabizi, fangasi – dawa maalum.

• Mzio wa dawa – usiache dawa za VVU mwenyewe; mwone mtoa huduma siku hiyo hiyo.

• Nyumbani – kata kucha fupi, usijikune, lala ndani ya chandarua – kuumwa na mbu huzidisha PPE.

Kinga

• Meza ARV kila siku bila kuruka.

• Hudhuria kliniki ya CTC.

• Lala ndani ya chandarua.

• Tumia vilainishi.

• Mwambie mtoa huduma kila unapoanza dawa mpya.

Lini umwone daktari

• Muwasho unaodumu licha ya ARV.

• Muwasho unaokuzuia kulala.

• Madoa meusi yanayoongezeka.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara