Kushuka kwa kinga ya mwili

Kushuka kwa kinga ya mwili ni mwili kushindwa kujikinga vizuri dhidi ya maambukizi. Dalili ni kuugua mara kwa mara, maambukizi makali au ya muda mrefu, fangasi mdomoni, mkanda wa jeshi, TB, vidonda visivyopona na kupungua uzito. Visababishi vikuu ni VVU, utapiamlo, kisukari kisichodhibitiwa, dawa za kushusha kinga (steroids, dawa za saratani), saratani na uzee.

Kinga ya mwili ni mfumo wa chembe nyeupe za damu, kingamwili na viungo vinavyopambana na vijidudu. Kila mtu huugua mafua au maambukizi madogo mara kadhaa kwa mwaka – hiyo ni kawaida.

Kinga kushuka hushukiwa unapougua mara kwa mara kuliko kawaida, kwa muda mrefu, kwa ukali zaidi, au kwa vijidudu visivyowapata watu wenye kinga imara.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Maambukizi yanayorudi mara kwa mara – nimonia, sinusi, ngozi.

• Maambukizi yasiyopona kwa dawa za kawaida.

• Maambukizi ya vijidudu adimu – fangasi kwenye koo, TB, nimonia ya PCP.

• Vidonda visivyopona.

• Kupungua uzito na kuharisha kwa muda mrefu.

Visababishi

• VVU – chanzo kikuu kinachopatikana.

• Utapiamlo – kukosa protini, vitamini A, zinki.

• Kisukari kisichodhibitiwa.

• Dawa – steroids kwa muda mrefu, dawa za saratani, dawa za kupandikiza viungo, dawa za magonjwa ya kinga.

• Saratani hasa ya damu – leukemia, lymphoma.

• Figo na ini kushindwa.

• Selimundu – wengu hauwezi kupambana na baadhi ya bakteria.

• Kuondolewa wengu.

• Uzee.

• Pombe nyingi na sigara.

• Msongo wa muda mrefu na kukosa usingizi.

• Upungufu wa kinga wa kuzaliwa – mara chache.

Dalili zinazoambatana

• Fangasi wa mdomoni.

• Mkanda wa jeshi.

• Kuharisha kwa muda mrefu.

• Kupungua uzito.

• Mitoki kuvimba.

• Homa za mara kwa mara.

• Uchovu.

• Vipele vya ngozi visivyopona; saratani ya Kaposi.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na kinga dhaifu pamoja na:

• Homa kali, hasa ukiwa kwenye dawa za saratani.

• Kupumua kwa shida.

• Kuchanganyikiwa, kichwa kuuma sana, shingo kukakamaa.

• Kuharisha kwingi na upungufu wa maji.

Vipimo

• Kipimo cha VVU – kwanza.

• Kipimo kamili cha damu – chembe nyeupe.

• CD4 na kiwango cha virusi kwa wenye VVU.

• Sukari.

• Figo, ini.

• Kingamwili (immunoglobulins) – kwa wanaohitaji.

• Kipimo cha TB.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• VVU – dawa za VVU (ARV) kila siku, bure; kinga hurudi kwa wengi.

• Lishe bora – protini, mboga, matunda; vitamini A kwa watoto.

• Kudhibiti kisukari.

• Dawa za kinga ya maambukizi – kwa wanaohitaji, kama cotrimoxazole na kinga ya TB (TPT) kwa wenye VVU.

• Chanjo – mafua, nimonia, COVID-19, homa ya ini B, kwa ushauri.

• Kutibu maambukizi mapema.

Hakuna kidonge, dawa ya kienyeji wala "booster" iliyothibitishwa kuongeza kinga kwa mtu mwenye afya. Lishe, usingizi, mazoezi na kutibu chanzo ndio msingi.

Kinga

• Pima VVU mara kwa mara na jikinge.

• Kula mlo kamili.

• Lala vya kutosha na dhibiti msongo.

• Acha sigara, punguza pombe.

• Pata chanjo zote.

• Nawa mikono.

Lini umwone daktari

• Kuugua mara nyingi kuliko wenzako.

• Maambukizi yasiyopona.

• Fangasi mdomoni bila sababu ya wazi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara