Uvimbe shingoni

Uvimbe shingoni mara nyingi ni mitoki iliyovimba kwa sababu ya maambukizi ya koo, meno au sikio, na hupungua ndani ya wiki 2 hadi 4. Visababishi vingine ni tezi ya shingo (goita na vinundu), tezi za mate, vifuko vya maji (sisti), lipoma, jipu, TB ya mitoki na saratani. Uvimbe mgumu usiouma, unaokua, uliodumu zaidi ya wiki 3 hadi 4 – hasa kwa mvutaji sigara au mnywaji pombe – au pamoja na sauti kukwaruza, kumeza kwa shida au kupungua uzito, unahitaji uchunguzi.

Shingo ina viungo vingi vinavyoweza kuvimba: mitoki, tezi ya shingo (thyroid), tezi za mate, misuli, mishipa ya damu, ngozi na mafuta. Mahali ulipo uvimbe husaidia kujua chanzo.

Kwa hisia ya kitu kukwama kooni bila uvimbe unaoonekana soma Hisia za uvimbe ndani ya koo.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Katikati ya shingo mbele, unapanda ukimeza – tezi ya shingo (goita au kinundu).

• Katikati, unapanda ukitoa ulimi – kifuko cha maji cha tangu kuzaliwa (thyroglossal cyst).

• Pembeni ya shingo – mitoki; soma Kuvimba mitoki.

• Chini ya taya au mbele ya sikio, unaongezeka ukila – tezi za mate (jiwe au maambukizi); matubwitubwi kwa watoto.

• Laini, unaohama, usiouma, wa muda mrefu – lipoma au sisti.

• Mwekundu, moto, unaouma sana na homa – jipu.

• Mgumu, usiouma, unaokua – inahitaji kuondoa saratani.

Visababishi

• Mitoki kutokana na maambukizi ya koo, mafindofindo, meno, sikio, ngozi ya kichwa.

• TB ya mitoki na VVU.

• Goita – ukosefu wa iodini; tezi kufanya kazi kupita kiasi au kidogo.

• Vinundu vya tezi ya shingo.

• Tezi za mate – mawe, maambukizi, matubwitubwi, uvimbe.

• Sisti za tangu kuzaliwa.

• Lipoma.

• Jipu la shingo – mara nyingi kutoka kwa meno.

• Saratani – lymphoma, leukemia, tezi ya shingo, saratani ya koo, mdomo na zoloto iliyosambaa.

Dalili zinazoambatana

• Koo kuuma na homa – maambukizi.

• Sauti kukwaruza zaidi ya wiki 3.

• Kumeza au kupumua kwa shida.

• Moyo kwenda kasi, jasho, kupungua uzito – tezi kufanya kazi kupita kiasi.

• Uchovu, baridi – tezi kufanya kazi kidogo.

• Jasho usiku, kupungua uzito – TB, lymphoma.

• Damu kwenye mate, sikio kuuma upande mmoja – saratani ya koo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na uvimbe shingoni pamoja na:

• Kupumua kwa shida au sauti ya mluzi.

• Kushindwa kumeza hata mate.

• Homa kali, shingo kukakamaa, uvimbe unaokua haraka – jipu la ndani.

Onana na daktari mapema kama uvimbe ni mgumu, hauumi, unakua, umedumu zaidi ya wiki 3 hadi 4, au una sauti kukwaruza na kupungua uzito.

Vipimo

• Uchunguzi wa shingo, mdomo, koo na masikio.

• Ultrasound ya shingo.

• Vipimo vya tezi ya shingo – TSH.

• Kipimo kamili cha damu, VVU.

• Kuvuta majimaji kwa sindano (FNA) au biopsy.

• Kuangalia koo kwa kamera (laryngoscopy).

• CT scan – kwa wanaohitaji.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Maambukizi – antibiotiki kwa ushauri; jipu kupasuliwa.

• Goita – dawa za tezi, iodini au upasuaji kwa goita kubwa.

• Tezi za mate – maji mengi, kunyonya ndimu au pipi chachu, kukanda; jiwe kuondolewa.

• Sisti na lipoma – upasuaji kama zinasumbua.

• TB – dawa za TB, bure.

• Saratani – upasuaji, mionzi au dawa.

Kinga

• Tumia chumvi yenye madini joto (iodini).

• Usafi wa meno na kutibu meno mapema.

• Acha sigara na punguza pombe.

• Chanjo ya matubwitubwi (MMR) kwa watoto pale inapopatikana.

Lini umwone daktari

• Uvimbe usiopungua ndani ya wiki 3 hadi 4.

• Uvimbe unaokua.

• Sauti kukwaruza zaidi ya wiki 3.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara