Vidonda ukeni

Vidonda ukeni na kwenye mashavu ya uke mara nyingi husababishwa na magonjwa ya zinaa – herpes (malengelenge madogo yanayouma na kurudi), kaswende (kidonda kisichouma) na pangusa (vidonda vinavyouma na mitoki ya kinena). Michubuko ya tendo, fangasi kali, kujikuna, mzio wa dawa na mara chache saratani pia husababisha. Kila kidonda kipimwe pamoja na VVU na kaswende; mwenzi atibiwe. Kwa mjamzito, herpes na kaswende vinaweza kumwathiri mtoto.

Vidonda vya sehemu za siri huongeza hatari ya kuambukizwa na kuambukiza VVU. Vidonda vilivyo ndani ya uke au shingo ya kizazi vinaweza kutoonekana, hivyo uchunguzi wa mtoa huduma ni muhimu.

Kwa malengelenge mwilini soma Kutokwa na malengelenge mwilini.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Malengelenge madogo kwa kundi, yanauma na kuwaka, kisha vidonda vidogo; yanarudi – herpes.

• Kidonda kimoja kisichouma, kigumu, safi – kaswende.

• Vidonda vinavyouma vyenye usaha, mitoki ya kinena kuvimba – pangusa.

• Mipasuko midogo baada ya tendo kavu – michubuko.

• Mipasuko kutokana na fangasi kali na kujikuna – fangasi.

• Vidonda vinavyorudi pamoja na vidonda mdomoni – Behcet; soma Vidonda mdomoni.

• Kidonda kisichopona, uvimbe, damu – mwanamke mzima – saratani ya mashavu ya uke au uke.

• Vipele vyenye kitovu vinavyogeuka vidonda, homa – mpox.

Visababishi

• Herpes.

• Kaswende.

• Pangusa.

• LGV.

• Mpox.

• Michubuko na majeraha – tendo, ubakaji, ukeketaji.

• Fangasi na kujikuna.

• Mzio wa dawa – fixed drug eruption, SJS.

• Behcet.

• Lichen sclerosus.

• Saratani.

Dalili zinazoambatana

• Maumivu na kuungua ukikojoa.

• Mitoki ya kinena kuvimba.

• Homa – herpes ya kwanza.

• Uchafu ukeni.

• Vipele vya viganja – kaswende.

Dalili za hatari

Onana na mtoa huduma mapema – na haraka zaidi ukiwa na:

• Kushindwa kukojoa kwa maumivu.

• Mjamzito mwenye vidonda – hasa karibu na kujifungua.

• Homa na vidonda vingi.

• Baada ya ubakaji – ndani ya saa 72.

• Kidonda kisichopona wiki 2 hadi 3.

Vipimo

• Uchunguzi wa mashavu, uke na shingo ya kizazi.

• Kaswende na VVU.

• PCR – herpes, mpox.

• Biopsy – kidonda kisichopona.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Mwongozo wa kitaifa (genital ulcer syndrome) – dawa za kaswende na pangusa, pamoja na dawa ya herpes kama kuna malengelenge.

• Mwenzi atibiwe; epuka tendo hadi vidonda vipone.

• Kukojoa kwa maumivu – kojoa ukiwa ndani ya maji ya uvuguvugu au mimina maji wakati wa kukojoa.

• Kukaa kwenye maji ya uvuguvugu dakika 10 hadi 15 mara 2 hadi 3 kwa siku.

• Mjamzito – mwambie mtoa huduma kliniki; herpes karibu na kujifungua inaweza kuhitaji upasuaji.

Kinga

• Tumia kondomu.

• Punguza wapenzi.

• Pima VVU na kaswende – hasa ujauzitoni.

• Tumia kilainishi kuzuia michubuko.

Lini umwone daktari

• Kidonda chochote sehemu za siri.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara