Vipele ukeni

Vipele ukeni na kwenye mashavu ya uke mara nyingi ni folikulaitisi baada ya kunyoa, vipele vya Fordyce (vya kawaida), muwasho wa sabuni au pedi, fangasi, au magonjwa ya zinaa – herpes (malengelenge yanayouma), sunzua (kama koliflawa), molaskamu na kaswende. Kivimbe kimoja kikubwa upande mmoja wa mlango wa uke mara nyingi ni sisti au jipu la Bartholin. Vipele vipya baada ya ngono bila kinga vipimwe.

Mashavu ya uke yana vinyweleo, tezi za mafuta na jasho, na ngozi nyeti. Vipele vingi si hatari, lakini baadhi ni magonjwa ya zinaa yanayohitaji matibabu ya mwanamke na mwenzi.

Kwa vidonda soma Vidonda ukeni; kwa kuwasha soma Kuwashwa ukeni.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Vipele vidogo vyenye usaha kwenye vinyweleo, baada ya kunyoa – folikulaitisi.

• Vidoa vidogo vya njano au vyeupe, havibadiliki – Fordyce; kawaida.

• Malengelenge madogo kwa kundi yanayouma, yanarudi – herpes.

• Vipele kama koliflawa, vinaongezeka – sunzua.

• Vipele vidogo vya duara vyenye kitovu – molaskamu.

• Vipele visivyouma, kidonda kigumu, au vipele vya viganja – kaswende.

• Kivimbe kimoja upande mmoja wa mlango wa uke – Bartholin; kinachouma sana – soma Jipu sehemu za siri kwa mwanamke.

• Wekundu na vidoa vidogo, kuwasha, uchafu mweupe – fangasi.

• Majipu yanayorudi kinenani na kwapani – hidradenaitisi.

Visababishi

• Kunyoa au kung'oa nywele.

• Muwasho na mzio – sabuni, pedi, manukato, kondomu.

• Fangasi.

• Herpes, HPV (sunzua), molaskamu, kaswende.

• Bartholin.

• Skabizi.

• Ukurutu na psoriasis.

• Mara chache – saratani ya mashavu ya uke kwa wanawake wazima.

Dalili zinazoambatana

• Kuwasha.

• Maumivu au kuungua.

• Uchafu – soma Uke kutoa usaha.

• Mitoki ya kinena kuvimba.

• Homa – herpes ya kwanza, jipu.

Dalili za hatari

Onana na mtoa huduma mapema ukiwa na:

• Malengelenge au vidonda.

• Kivimbe kinachouma sana na homa.

• Vipele vipya baada ya ngono bila kinga.

• Mjamzito mwenye malengelenge – herpes karibu na kujifungua.

• Kivimbe au kidonda kisichopona kwa mwanamke mzima.

Vipimo

• Uchunguzi wa mashavu ya uke.

• Kaswende na VVU.

• PCR ya herpes.

• Kipimo cha fangasi.

• Biopsy – kwa vipele visivyo vya kawaida.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Folikulaitisi – acha kunyoa kwa muda; maji ya uvuguvugu; usibane.

• Fordyce – hazihitaji dawa.

• Herpes – dawa za kuzuia virusi.

• Sunzua – dawa za kupaka, kuchoma kwa baridi au kuondolewa; mwenzi apimwe.

• Kaswende – sindano ya penicillin; mwenzi atibiwe.

• Bartholin – kukaa kwenye maji ya uvuguvugu; jipu kupasuliwa na mtoa huduma.

• Fangasi – dawa za fangasi.

• Usitumie asidi, dawa za kienyeji wala kubana vipele.

Kinga

• Tumia kondomu.

• Chanjo ya HPV kwa wasichana.

• Kunyoa kwa wembe safi kufuata mwelekeo wa nywele, au kupunguza tu.

• Osha nje kwa maji safi; epuka manukato.

• Nguo za ndani za pamba.

Lini umwone daktari

• Vipele vipya vinavyokutia wasiwasi.

• Vipele vinavyoongezeka.

• Vipele vinavyorudi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara