Uvimbe ndani ya tumbo

Maelezo ya jumla

Watu husema "tumbo limevimba" kwa mambo mawili tofauti: tumbo zima kuwa kubwa (kwa gesi, maji, mafuta au mimba), au kuhisi kitu kigumu ndani ya tumbo sehemu moja – kitiba huitwa *abdominal mass*. Makala hii inaeleza yote mawili.

Gesi ndiyo chanzo cha kawaida cha tumbo kujaa kwa muda mfupi – soma Tumbo kujaa gesi. Tumbo linalokaa kubwa wiki kwa wiki, au uvimbe unaoshikika, si gesi tu na lazima uchunguzwe. Kwa wanawake, soma pia Uvimbe wa tumbo kwa wanawake.

Aina na jinsi inavyojitokeza

Tumbo zima kuwa kubwa – "F tano"

• Gesi (flatus) – hupanda na kushuka siku hiyohiyo.

• Kinyesi (faeces) – choo kigumu au utumbo kuziba.

• Maji (fluid) – ascites – tumbo kubwa, kitovu kuchomoza, mara nyingi miguu kuvimba.

• Mafuta (fat) – uzito mkubwa, huongezeka taratibu kwa miaka.

• Mimba (fetus) – kwa mwanamke wa umri wa kuzaa, mimba iwe ya kwanza kufikiriwa.

Uvimbe unaoshikika sehemu moja

• Juu kulia – ini kuvimba, kibofu cha nyongo, figo ya kulia.

• Juu kushoto – wengu (bandama) kuvimba, tumbo la chakula, figo ya kushoto.

• Katikati – aota, kongosho, utumbo.

• Chini – kibofu cha mkojo kilichojaa, kizazi (mimba, faibroidi), ovari, utumbo mpana, ngiri.

Visababishi

Maji tumboni (ascites)

• Ini kusinyaa – chanzo kikuu; mara nyingi kutokana na homa ya ini B au C, au pombe.

• Moyo kushindwa kufanya kazi.

• Ugonjwa sugu wa figo na upungufu wa protini mwilini.

• Kifua kikuu cha tumbo.

• Saratani zilizosambaa tumboni – hasa ovari, tumbo, ini.

Viungo kuvimba

• Ini – homa ya ini, kichocho, saratani ya ini, moyo.

• Wengu – malaria ya mara kwa mara, kichocho, selimundu, saratani ya damu.

• Figo – maji kujaa kwenye figo kwa mkojo kuziba, sisti za figo, saratani.

Uvimbe wa via vya uzazi na utumbo

• Faibroidi na uvimbe mwingine wa kizazi – soma Uvimbe kwenye kizazi.

• Sisti ya ovari na saratani ya ovari.

• Saratani ya utumbo mpana na tumbo.

• Jipu ndani ya tumbo.

• Ngiri (henia).

Dalili zinazoambatana

• Kushiba haraka na kukosa hamu ya kula – kiungo kikubwa kinabana tumbo.

• Kushindwa kupumua ukilala – maji mengi au uvimbe mkubwa.

• Miguu kuvimba – ascites, moyo, figo.

• Manjano – ini au nyongo.

• Homa za mara kwa mara – maambukizi, malaria, TB, saratani ya damu.

• Kukojoa mara kwa mara – uvimbe wa nyonga ukibana kibofu.

• Kupungua uzito na uchovu.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja au mapema iwezekanavyo ukiwa na:

• Tumbo kuvimba ghafla pamoja na maumivu, kutapika na kushindwa kutoa gesi wala choo – utumbo kuziba.

• Tumbo kubwa lenye homa na maumivu kwa mtu mwenye maji tumboni – maambukizi ya maji.

• Kutapika damu, kinyesi cheusi au kuchanganyikiwa kwa mtu mwenye ugonjwa wa ini.

• Kushindwa kupumua.

• Kupungua uzito bila kukusudia pamoja na uvimbe unaoshikika.

• Uvimbe unaopiga kama mapigo ya moyo katikati ya tumbo, hasa kwa mzee.

Vipimo

• Uchunguzi wa tumbo – daktari hutofautisha gesi, maji na uvimbe mgumu kwa kushika na kugonga tumbo.

• Ultrasound ya tumbo na nyonga – kipimo cha kwanza: maji, ini, wengu, figo, kizazi, ovari.

• Kipimo cha mimba.

• Kipimo kamili cha damu, vipimo vya ini na figo, protini (albumin).

• Kipimo cha homa ya ini B na C, malaria na kichocho.

• Kutoa maji kidogo ya tumboni kwa sindano na kuyapima – chanzo cha ascites.

• CT scan, endoskopia au kolonoskopia – kwa uvimbe usiojulikana.

• Kipande cha nyama (biopsy) – kuthibitisha saratani.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Gesi na choo kigumu – lishe, maji, mazoezi.

• Maji tumboni – kupunguza chumvi, dawa za kutoa maji (diuretics), na wakati mwingine kutoa maji kwa sindano; kutibu chanzo (ini, moyo, figo, TB).

• Viungo kuvimba kwa maambukizi – kutibu malaria, kichocho au TB.

• Uvimbe wa kizazi, ovari au utumbo – dawa au upasuaji kulingana na aina.

• Saratani – upasuaji, dawa za saratani au mionzi katika hospitali za rufaa.

Usinywe dawa za kienyeji za "kupunguza tumbo" – nyingi huumiza ini na figo na kuchelewesha utambuzi.

Kinga

• Pata chanjo ya homa ya ini B na punguza pombe.

• Lala kwenye chandarua chenye dawa; kunywa dawa za kichocho kwenye kampeni.

• Dumisha uzito unaofaa.

• Wanawake: hudhuria uchunguzi wa afya ya uzazi.

Lini umwone daktari

• Tumbo linaloendelea kukua kwa zaidi ya wiki 2 hadi 3.

• Uvimbe wowote unaoshikika tumboni, hata bila maumivu.

• Tumbo kubwa pamoja na miguu kuvimba.

• Kushiba haraka na kupungua uzito.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara